Finlandiya’dan tıp, bilim, hayat, insan, doğa, kültür, tarih. Yazan: Çağrı Yalgın
Eston eşimin ailesine ilk defa misafirliğe giderken, Helsinki-Tallinn feribotunda elime geçen Tallinn kılavuzundan Energia Kohvik’i gözüme kestirmiştim. Bu kafe, şehirde Sovyet döneminden beri değişmemiş birkaç mekândan biriydi. Ev sahiplerim, pek…
Derginizin 251. sayısında (s. 18-28) Sayın Ender Helvacıoğlu, bilimsel düşüncede çok önemli bir noktaya dikkat çekiyor: Marx ve Engels’in devrim öngörülerinin gerçekleşmemesinden yola çıkarak, “Kısacası, ‘olgular’ genellikle ‘olması gerekenlere’ uymuyor.…
Beyaz Zambaklar Ülkesi kitabının 27 Mayısçılar üzerine çok etkili olduğu söylenir. Bu iddiaya göre 27 Mayıs sonrasında Cumhuriyet gazetesinin, Milli Birlik Komitesi (MBK) üyeleri ile yaptığı anketteki “sizi en çok…
Şüpheciler inkâra gitmez. Kuşku duymak, olumsuz olmak ve reddetmek her şeyi inkâr etmek demek değildir. Şüphe etmek, körü körüne kabul etmemek, doğrulamadan kabul etmemek demektir. Şüpheciler tarihî ve hukuki belgelerin…
Finlandiya hakkındaki yarı-doğru bir söylenti, doktora yapanlara şapka ve kılıç verildiği. Yarı-doğru diyorum, çünkü bir açıdan doğru, bir açıdan da yanlış.
7 Ocak 2020 günü önce birkaç Twitter hesabı, sonra da haber siteleri Finlandiya’nın haftada dört gün ve günde altı saatlik mesaiye geçeceğini yaymaya başladı. Finlandiya’da yaşayıp haberleri Fince izlediğim halde…
Bloğu yeniden canlandırmaya çalışırken, başımdan kısa zaman önce geçen bir hadiseyi aktarmadan edemeyeceğim. Zira bu hadise, hem sosyal medyada insanların ne kadar az delille suçlanabileceğinin, hem de bilgisiz kişilerin anonim…
Doğa ve doğal kelimelerini birçok değişik anlamda kullanıyoruz. Birçok ürünün insan etkisinden bağımsız (ve bu yüzden doğal) olduğu iddia edilse de bu doğru değildir. Doğadan gelen her şey iyi olmak…
[A]slında Dr. Mehmet Öz’ün yakınmaya hiç hakkı yok, çünkü kendisi uzun zamandır popülerliği arttıkça şiddeti de artan bir “abartılı hekimlik” pratiği içinde. Bu nedenle de ciddi bilim insanlarının mektubuna maruz…
Biz biyologlar kuantum biyolojisi denince biraz irkiliriz. Tamam, kuantum mekaniğini pek bilmeyiz, ama ondan değil. Asıl gıcık olduğumuz, henüz açıklanamamış olguların ya da bilinen kuramlara düpedüz aykırı iddiaların bazılarınca hemen…
Daha önceki iki yazımda bilimsel yayınların özelliklerinden ve hakem denetimli yayın sürecinden bahsetmiştim. Bilimsel makalelerin bazıları, daha iyi yöntemlerle, daha özenle yapılmış, daha nitelikli bilimsel çalışmaları tarif eder ve bilim…
GDO araştırmacısı Kevin Folta’nın e-postalarından anlaşılıyor ki üniversitedeki bütçesine Monsanto şirketinden 25.000 $ destek almış. Kanımca bu parayı almasindan daha önemli olan, bunu açıklamamış olması. Bu durum ancak şeffaflık kanununca…
Bad Pharma: How drug companies mislead doctors and harm patientsBen GoldacreFourth Estate, 2012.xvii + 430 s., kaynakça, dizin. İngiliz hekim, akademisyen ve yazar Ben Goldacre’dan daha önce bahsetmiştik. Kanıta dayalı…
Yale Üniversitesi’nden nöroloji uzmanı Dr. Steven Novella bunun cevabını şöyle özetlemiş: Vitaminleri, sağlıklı bir beslenme yerine kullanmayın. Vitaminleri ve mineralleri, yeterince sebze ve meyve içeren tam teşekküllü bir beslenmeyle edinin.…
The Guardian’da bir yazı çıktı, Kemal Atatürk’ün Anzaklar hakkındaki sözleri sahih değil diye. Kaynaklarından biri de Cengiz Özakıncı’nın Bütün Dünya dergisindeki (2014/5, s. 9–15) incelemesi. Bunlardan anladığım, aslında Şükrü Kaya’ya…
Belli ki Erdoğan bunları söylemeden önce Piri Reis haritasına bakmamıştı. Baksaydı Piri Reis haritasının uzaydan çekilmiş gibi olmadığını görecekti.
Tohoku depremi ve Fukuşima kazası sırasında ben Japonya’da, Tokyo yakınlarında oturan bir doktora öğrencisiydim. Deprem Tokyo saatiyle öğleden sonra üçe doğru vurmuş, bundan bir saat sonra da dev tsunami Japonya’nın…
Yukarıdaki resimdeki zat, Oklohama senatörü James Inhofe. Elindeki de bir kartopu. Başkentte, Senato’daki konuşmasında diyor ki Inhofe, dışarıdan kar toplayıp kartopu yaptım, e hani bu yıl tarihte kaydedilmiş en sıcak…
Daha önceki bir yazıda, bilimsel makale türlerinden bahsetmiştim. Bu yazıda ise bilimsel makalelerin yayınlanmadan önce geçtiği denetim sürecini, yani “hakem denetimi”ni (İngilizcesiyle peer review ya da refereeing) özetliyor ve buna…
Ömer Gökçümen, Açık Bilim’deki yazısında düşünür Albert Camus ve büyük biyolog Jacques Monod’un ortak yanlarına değiniyor. Bunlardan biri Lısenko karşıtı olmalarıydı.
Bilimin ilerlemesi için yeni fikirlere sürekli açık olmak lâzım, ama nasıl? Nasıl bazıları yaratıcı fikirlerini sınayıp bilim tarihine geçiriyor da bazıları şarlatan olarak kalıyor? Bir bilim adamıyla bir şarlatanın ortak…
Meşhur Stradivarius kemanlarının o muhteşem sesinin kaynağı bulundu: Kendi beynimiz. Peki ama nasıl, neden?
Bilimsel gelişmeler, bilim insanlarının yaptıkları araştırmaları yayınlamaları ile duyurulur. Bu yazıda, tanışmamış olanlar için bilimsel yayınların özelliklerine değineceğim. [Kaynak: https://flic.kr/p/bB8d4j] Ama isterseniz bu konuda birkaç Yalansavar yazarı olarak yaptığımız söyleşiyi…
Vücudumuzdaki çeşit çeşit hücrenin her biri uzmanlaşmıştır: Her birinin kendi görevine göre şekli, iç yapısı ve içeriği bulunur. Ama bunların hepsi, daha ana karnındayken, kök hücresi denen henüz uzmanlaşmamış hücrelerden…
Bilimsel araştırmaların kalitesini artırma, mevcut araştırmaların yeniden kullanılmasını sağlama potansiyeli sunan ham veriye açık erişim fırsatının önünde artık büyük engeller yok. “Açık erişim yalnızca ilk adımdı.” — Emma Ganley, PLoS Biology kıdemli editörü Şekil…
Bu bir sağlık sorunu değil. Yalnızca, büyük başarılara imza atmış birinin, bilmeden başka alanlarda da ahkâm kesme yetkisini kendinde bulmasına deniyor. Ama çok masum da sayılmaz: Başkalarının canını (veya cebini)…
Çoğu basın organı, Science dergisinin ekim ayında yayınladığı operasyonu, açık erişimli bilim yayıncılığının başarısızlığı olarak duyurdu. Gerçek ise bunun tersiydi. Şekil 1. Açık Erişim simgesi Yaklaşık on beş yıl öncesine kadar…
ABD ordusundan emekli bir aile hekimi olan Dr. Harriet Hall, bu yazısında bilimsel bakış açısının sıradan gözlemlere ve kararlara üstünlüğünü vurguluyor ve sistematik olmayan gözlemlerin neden yanlış olabileceğini açıklıyor. Yazıyı,…
Dünyada bilimin açıklığıyla ilgili ilginç şeyler oluyor. Bunlardan biri bilimsel yayın süreciyle ilgili. Açık Bilim gibi dergilerden değil, bilimsel gelişmelerin birinci elden duyurulduğu akademik dergilerden bahsediyoruz. Bilim insanları araştırmalarının ayrıntılarını makaleler…
Bilimsel makalelerin bir özelliğinin önceki çalışmalara atıf yapmak olduğundan, bunun da çoğunlukla metin içinde dipnotlarla yapıldığından daha önce ayrıntılarıyla bahsetmiştim. Bu durum, makaleyi yazan araştırmacıları kaynaklarını belirtmeye, gözden geçirmeye, yeniden…
Her sonbahar Nobel ödüllerinin açıklanmaya başlanmasından önce, mizahi Ig Nobel ödülleri verilir. Bu ödüllerin konusu “önce güldüren, sonra düşündüren” araştırmalardır: İlk duyulduğunda araştırma biraz komik gelse de, incelendiğinde altında bir…
Merchants of Doubt (Kuşku Tüccarları) Naomi Oreskes ve Erik Conway Bloomsbury Press, New York 355 sayfa, kaynakça, dizin Geçen şubat ayında Amerikalı muhafazakâr düşünce kuruluşu Heartland Enstitüsü’nün bazı iç yazışmaları…
Bu yılın haziranında aykırı bir akademik dergiden bahsetmiştim. Tam da o sıralarda Avustralya radyosunun ruhbilim ve sinirbilim konularına dair All in the Mind adlı programının, “aykırı” bilim adamlarının haleti ruhiyesine…
Belçikalı Rom Houben 23 yaşında bir kaza geçirerek komaya girmiş, ama komadan çıkamamıştı. Kendisiyle hiçbir şekinde iletişim kurulamıyordu. Ne var ki bir gün bir “kolaylaştırıcı” geldi ve Rom’un neler diyor…
İnternet’in yaygınlaşmasıyla kitleler için bilgiye ulaşım kolaylaştı. Bununla beraber bilgi kirliliği de arttı ve bilim, sağlık gibi konularda bilimsel kaynaklı bilgiler ile sözdebilim safsataları birbirine karıştı. Bu yüzden de insanlar…
Geçen haftalarda Medical Hypotheses (tıbbi varsayımlar) dergisinin yayıncısı Elsevier, derginin editörünü ya dergiyi hakem denetimine açması ya da istifa etmesi için uyardı. Buckingham Üniversitesi’nde kuramsal tıp profesorü olan editör Dr…
Bu haftaki Science dergisinde yararlı mutasyonlara yeni bir örnek yayınlandı. California Teknoloji Enstitüsü’nden -Nobel ödüllü- Prof. David Baltimore ve ekibi, domuz gribi virüsünün yayılmasını sağlayan bir mutasyonu tanımladı.
Değişinimler (mutasyonlar), canlılardaki çeşitliliğin ana kaynağıdır. Bir gendeki değişinim, canlının bulunduğu ortamda yaşama ve çoğalma şansını artırıyorsa sonraki nesillerde daha çok canlıya geçerek o genin topluluktaki sayısını artırır. Bulunduğu canlının…
Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.
M. K. Atatürk
Finlandiya özellikle Türkiye’de çok ideal bir ülke olarak görülüyor ancak aslında iyi bilinmiyor. Bu sitedeki Finlandiya konulu yazılarımla Fin tarihini, toplumunu anlatmaya çalışıyor ve yanlışları düzeltmeye çalışıyorum. Sitede başka konulu yazılarım da var.
Bu yazıların bazıları diğer platformlarda yayınlandı, ancak yer darlığından oraya giremeyen resim, video ve bağlantıları bu sitede bulabilirsiniz.
Yeni makalelerden haberdar olmak için lütfen sol taraftaki menüden e-posta yoluyla abone olunuz.
Bu sitedeki yazılar, aksi belirtilmedikçe atıf vermek kaydıyla ticarî amaç haricinde kopyalanabilir, dağıtılabilir ve yeniden kullanılabilir, ancak üzerinde hiçbir değişiklik yapılamaz.
