Fin Kültürü ve Ahlâk Bilgisi

İsveçli Kont Eric von Rosen’in 1918’de Finlandiya’ya bağışladığı uçak Fin Hava Kuvvetleri’nin ilk uçağı kabul ediliyor. Uçak, Kont’un şahsi sembolü olan mavi bir gamalı haç taşıdığı için Başkomutan Mannerheim bunu Fin Hava Kuvvetleri’nin simgesi yaptı¹. Gamalı haç, Finlere yabancı değildi. Peterburg’un baskısının arttığı dönemde Fin milliyetçileri bu sembolü sıklıkla kullanmıştı. Bağımsız Finlandiya’nın devlet nişanlarını kısa kollu gamalı haçlar süslemekteydi.

Aynı sembolü Nazi Partisi 1920’de kendine,1935’te Almanya’ya bayrak yaptı. Arada bir bağlantı var mıydı? Kont’un uçak bağışından iki yıl sonra kızkardeşi Carin, Herman Göring ile tanışıp evlendi. Kont İsveç’te nasyonal sosyalist parti kurdu. Ancak Göring’in Hitler’le, ancak Nazilerin gamalı haçı kabul etmesinden iki yıl sonra tanışması, kronoloji zincirini kırıyor.

Anlatması zor

İkinci Dünya Savaşı’ndan itibaren gamalı haç denince akla Nazilerden başka bir şey gelmemeye başladı. Finlandiya Cumhurbaşkanı Urho Kekkonen, 1962’de Fransız mevkidaşı Charles de Gaulle’e devletinin en büyük nişanını sunduktan sonra, de Gaulle’ün nişanı ceketinin yakasıyla örttüğünü fark etti. Nazilerle savaşmış olan de Gaulle, belli ki nişanın zincirindeki gamalı haçları saklamaya çalışıyordu. Bundan ders alan Kekkonen gamalı haçı nişanlardan kaldırttı².

Gamalı haç, hava kuvvetlerinin simgesi olarak sorun çıkarmaya devam etti. Örneğin dört yıl önceki bir uluslararası tatbikatta Alman havacılar gamalı haç bulunan törenlere katılmadı. ABD’deki bir etkinliğe katılan Fin havacılar, uçaklarındaki gamalı haçı izah etmek zorunda kaldı. Belki de en önemlisi, Fin uçaklarının gamalı haçlı görüntüleri, 2022’den itibaren Rus propagandasına malzeme olmaya başladı³. İşin tarihçesini anlatmak çoğu zaman mümkün olmuyordu.

Her ne kadar Finler bunun haksızca olduğunu düşünseler de Fin Hava Kuvvetleri geçen ay simgesini kartala çevirdi⁴. Bu yıl sonundan itibaren teslim alacakları F-35’lerde herhalde bu kartal olacak.

Kaynaklar

1. Suomen ilmavoimien hakaristin piirtäjästä tuli pesunkestävä natsi – Sen tarinaan liittyy ankara lumipyry ja uskalias lentäjä nimeltä Hermann Göring. Helsingin sanomat ↩︎
2. ”Suomessa yhä käytössä oleva hakaristi haittaa yhteyksiämme länteen”, väittää Teivo Teivainen. Helsingin sanomat ↩︎
3. Suvi Turtiainen, 2025. Suomi väisti täpärästi hakaristien mainehaitan. Helsingin sanomat ↩︎
4. Hakaristit saavat lähteä Ilmavoimien lipuista – eversti: ”On tullut kiusallisia tilanteita”. Yle Uutiset ↩︎