Fin Kültürü ve Ahlâk Bilgisi

Açık Bilim’de arkadaşımız Murat’ın yazısıyla ilgili olarak okurumuz Hüseyin Sezgin şöyle sormuş:

Sizin de bahsettiğiniz gibi bu ilaçlar ve tedavi yöntemleri oldukça tartışmalı yöntemler. Bundan 20–30 yıl önce uygulanan yöntemlere bakıp, bu adamların insanlara aklını kaçırmış diye bu yöntemleri uygulaması için “deli” olması gerek diyoruz. Şu anda uygulanan yöntemlerde tedavi etmekten ziyade semptomları azaltmak üzerine. Şizofreni tedavisi gören bir arkadaşımdan bildiğim üzere de yan etkileri oldukça yüksek ve günlük hayatı etkileyecek düzeyde. Büyük soru geliyor: Sizce bu insanlara, tedavi ediyoruz diye işkence ediyor olabilir miyiz? Bundan 30 sene sonra beynin işleyişi çok daha iyi anlaşıldığında ve bugünkü bilinmeyenler aydınlatıldığında şu an uygulanan tedaviler canilik olarak görülebilir mi?

Benim cevabım şöyle:

Bahsettiğiniz gibi bir şeyin olamayacağının garantisini veremem, ancak olması ihtimalinin daha az olduğunu düşünüyorum. Sebebi de, geçen zamanda yalnızca bu konulardaki bilgimizin değil, aynı zamanda elimizdeki yeni tedavi yöntemlerine yönelik sınamaların yöntemlerinin de çok daha gelişmiş olması. Artık herhangi bir tedavi yöntemini, yalnızca işlemesi gerektiğini düşündüğümüz için kabul etmiyoruz. O araştırmalardan ayrı olarak, önerdiğimiz yeni tedavi yönteminin gerçekten işe yarayıp yaramadığını denetliyor, yarıyorsa önceki, işlediği bilinen tedavilerle de kıyaslıyoruz. Reklamlarda sıkça işittiğiniz “klinik deneyler” bu işlere yarıyor, ayrıca bir de tedavinin güvenliğini sınıyor. Bu deneylerle yalnızca ilaçların değil, cerrahi yöntemlerin, halk sağlığı uygulamalarının gerçekten işe yarayıp yaramadığına bakıyoruz. Günümüzdeki tıbba bu nedenle daha çok güvenim var.

Ancak bu, bu tedavilerle ilgili verilerin açık olması şartına bağlı. Özellikle ilaç şirketlerinin, ilaçlarının yararlı olduğunu göstermeyen araştırmaları sümen altı ettiğini biliyoruz. Maalesef bu tamamen yasal. Elimizdeki tedavi yöntemlerinin yapabileceğimizin en iyisi olduğuna ikna olabilmemiz için bütün bu verilerin herkese tamamen açılması gerekli.